Başkan Yardımcımız ve Kurumsal Yapılanmadan Sorumlu Yönetim Kurulu Üyemiz Mehmet Burhan Karaçam, Faruk Ilgaz Tesisleri’nde devam eden Yüksek Divan Kurulu Temmuz ayı olağan toplantısında divan kurulu üyelerine hitap etti.
Kulübümüzün mali durumuyla ilgili bilgiler veren Mehmet Burhan Karaçam şu ifadeleri kullandı:
“Değerli başkanlar ve Divan Kurulu Üyelerimizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum. Konum ve alanım itibariye sevgili Sevil Hanım kadar güzel şeyler söyleyemeyeceğim. Kulübün içinde bulunduğu mali durum iç açıcı değil. Ama çok umutluyuz. İnanıyoruz ve güveniyoruz. Fenerbahçe camiasına güveniyoruz. Sizlere, taraftarlara, iş insanlarımıza, iş birliği yaptığımız şirketlere ve kurumlara güveniyoruz. El birliğiyle bu yükün altından kısa bir sürede değil ama bir süre sonra kalkacağımıza inanıyoruz. Bugün konuşacağım konuları 3 alanda toparladım. Birincisi kurumsal yapımız ve bu yapıyı yöneten esasları içeren çeşitli tüzük maddelerimiz ve bunların finansal raporlara ve denetime konu olan etkileri. İkinci olarak bütçe konusuna değineceğim. Bütçemizin ne şekilde yapıldığı, nasıl yürütüldüğü ve neleri içerdiği konusuna değineceğim. Son olarak Başkanımızın Salı akşamı Camiaya Sesleniş programında değindiği bazı konulara ufak ilavelerle değineceğim. Göreve geldikten bu yana gece gündüz çalıştık, bir takım tespitlerde bulunmak için.
Fenerbahçe Spor Kulübü’nün şöyle bir yapısı var; bir tarafta Futbol A.Ş., altında futbol A Takımı ve altyapı bölümleri ve bir de Fenerium’un önemli bir kısmı iştirak olarak bulunuyor. Sonra Fenerbahçe Spor Kulübü Derneği var ve bunun altında amatör şubeler var. Bir de Fenerbahçe Spor Kulübü’ne bağlı bir takım iştiraklerimiz var. Bunlar anonim veya limited şirketler ama tüzel kişilikler. Ve bir de özellikle üniversitemizle ilgili olarak vakfımız var. Bu yapı içinde bağımsız denetime tabi olan sadece Fenerium, Futbol A.Ş. var. Çünkü burası halka açık bir kuruluş. Uluslararası Bağımsız Denetim Firması Earns & Young denetimini yapıyor. 1913’ten beri onlar yapıyorlar. Onların hazırlamış olduğu raporlar Kamu Aydınlatma Platformu’nda yer alıyor. Bu raporla aynı zamanda sizlere genel kurul için sunulan faaliyet raporunda da var. Tek farkı var; Earns & Young şirketinin denetimi yaptıktan sonraki görüşü yer almıyor. Onu da izlemek isterseniz Kamu Aydınlatma Platformu’nda… Denetim kurulunca denetlenen bölüm; Fenerbahçe Spor Kulübü Derneği. Onlar ne iştirakler tarafına ne de Futbol A.Ş.’ye karışmıyorlar. Genel kurulda sizlerin ibrasına sunulan bölüm Fenerbahçe Spor Kulübü Derneği’nin finansalları ve aynı zamanda bunun bütçeleri. Esasında tüzüğümüz gereği denetlenmesi gereken ve finansal raporlarının sunulması gereken birimler tümüdür. Hem Futbol A.Ş., Fenerbahçe Spor Kulübü Derneği hem iştirakler hem de vakfımız. Bunu biz söylemiyoruz. Bunu söyleyen Fenerbahçe Spor Kulübü tüzük maddeleri.
Bir tanesi 19/c. “FBSK’nın Uluslar arası Finansal Raporlama Standartları’na (UFRS) göre hazırlanmış yıllık konsolide finansal tablolarını ve bağımsız denetim raporlarını incelemek ve görüşmek. Bu konularla ilgili genel kurulun birinci görevi bu. İnceleyebilmesi için bu raporların buna göre hazırlanmış olması lazım.” Ama maalesef sadece Futbol A.Ş. buna göre hazırlanıyor, diğerleri hazırlanmıyor.
Bir diğer madde; 19/d. “FBSK’nın iştiraklerinin UFRS’ye göre hazırlanmış finansal tablolarını ve bağımsız denetim raporlarını incelemek ve görüşmek…” Yani sadece derneklerle ilgili değil. Tümü.
Başka bir madde; 19/f. “Yönetim Kurulu’nun hazırladığı bütçeyi aynen veya değiştirerek kabul etmek…” Bunlar genel kurulun görevleri arasında.
Bir de Yönetim Kurulu’na bakalım:
37/i maddesi. “Hazırlanan FBSK konsolide bilançosu finansal ve operasyonel faaliyetlerini onaylayarak Genel Kurula sunmak…”
37/j: “FBSK’nın iştiraklerinin mali bünyelerini denetlemek, hesaplarını incelemek, hesap konsolidasyonunu sağlamak…”
37/l: “Geçen faaliyet yılı gelir, giderleri ve spor şubelerinin harcamaları ile ilgili hedef bütçeler hakkında Genel Kurul’a bilgi vermek…”
Denetim Kurulu’na gelince; Genel kurul tarafından seçilir. Yönetim kuruluna bağlı değildir.
43. “Kulüp amaçlarına uygun olarak yapılan faaliyetlerin kulüp tüzüğüne uygunluğunun, hesap ve kayıtlarını doğru tutulduğunun her 3 ayda bir denetlenmesi ve sonuçlarının raporlanması…”
44/1b. “Yıllık denetim raporunun hazırlanması ve Yönetim Kurulu’nun ibra edilip edilmemesi ile ilgili açık ve kesin görüşün Genel Kurul’a bildirilmesi…”
44/1c. “Seçimli Genel Kurul öncesi ek denetim raporu hazırlanması…”
44/1d. “Yönetim Kurulu’nun talebi halinde spor şubeleri ve kulübün iştiraklerinin denetlenmesi…”
44/2. “Denetim sonucunda, kulüp menfaatlerine zarar veren, tüzük veya mevzuat hükümlerine aykırı durumların tespit edilmesi halinde, Yönetim Kurulu’na bu aykırılıkların sebebinin sorulması ve düzeltilmesinin talep edilmesi…”
Bütçeyle ilgili mali hükümlere gelince;
66/1. “Kulübün mali işlerinin Genel Kurul tarafından kabul edilmiş bütçe çerçevesinde yönetilmesi…”
66/4. “Bütçe dışı harcamalar için Genel Kurul’a ek bütçe talebinde bulunulması…”
Tüm bu yapı içinde Fenerbahçe’nin mali durumunun ve denetim faaliyetlerinin sonuçlar nedir? 2 Haziran 2018’de Genel Kurul ibrasına sunulan Denetim Kurulu’nun 31 Aralık 217 ve 30 Nisan 2018 tarihli raporları, sadece FBSK Derneği ile ilgili hesap ve faaliyetleri kapsamaktadır. Diğer kısımlar denetim raporlarının içinde yer almıyor.
Futbol faaliyetlerimiz ile birlikte FBSK çatısı altındaki toplam 10 grup şirketimizin konsolide mali sonuçlarını içermemektedir.
Ayrıca tüzüğümüzün öngördüğü üzere Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına uygun olarak hazırlanmamış ve tüzüğümüzün ilgili maddelerine göre bağımsız denetime tabi tutulmamıştır.
Bizim tüzüğümüzde 3 önemli kıstas var: 1-Konsolide olacak, 2- UFRS prensiplerine uygun olacak, 3- Bağımsız denetimden geçecek. Biz bunu Fenerbahçe Spor Kulübü’nün tamamı için göremiyoruz, sadece Futbol A.Ş. için görüyoruz. Göreve geldik ve 6 Haziran tarihinde Futbol A.Ş.’yi denetlemekte olan şirket ile konuştuk. Onlar şu anda 31 Mayıs 2018 itibariyle Fenerbahçe Spor Kulübü’nün tümünü UFRS’ye göre, konsolidasyonla çıkacak şekilde ve de bağımsız denetim görüşlerini verecek şekilde denetim yapıyorlar ve sanıyoruz ki eylül-ekim ayı itibariyle sizlerle paylaşacağız.
Bugüne kadar denetlenen kısmı Fenerbahçe Spor Kulübü derneğidir. 2015-2018 genel kurula sunulan faaliyet raporlarında denk bütçe gözüküyor. 2015-2016-2017-2018’de hepsi başa baş. Bütçe denk de fiili durum denk mi
2016-2018 hatta 2015’ten itibaren bakıldığında giderler yükselirken gelirler azalıyor ve fark açılıyor. Üstelik bu sadece dernek kısmıyla ilgili. Şu anda denetim devam ediyor sanıyorum ki diğer şirketlerle de aynı sorun olabiliriz. Bizim amacımız ayrılan bu gelir-gideri uygun bir şekle sokmak olacak. Bununla ilgili neler yapmamız gerektiğini biliyoruz ama kesin kararlarımızı veremedik. Gelir gelmez üzerimizdeki dağ gibi büyüyen bir takım mali yükümlülüklerin üstesinden gelme zorunluluğunda kaldık.
Rakamlara da girmek istiyorum. Bütçelenip de gerçekleşmeyen gelirler var. 2015’te olağandışı kalemde bütçede 1 milyon yazılmış ama fiilen gerçekleşmemiş. 2016’da 5 milyon yazılmış yine gerçekleşmemiş. 2017’de 50 milyon olarak olağandışı bütçelenmiş ama yine gerçekleşmemiş. 2018’de 35 milyon olarak bütçelenmiş.
Temettü gelirleri 2015’te 3.9 olarak bütçelenmiş, fiili durum sıfır. 2016’da 5 milyon olarak bütçelenmiş, fiili durum sıfır. 2017’de 8.3 milyon olarak bütçelenmiş, fiili durum yine sıfır. 2018 yılında 90 milyon olarak bütçelenmiş. Bu rakamların hepsinin kaynağı her sene hazırlanan faaliyet raporunda yer alan ve genel kurulun onayına sunulan ve onaylanan bütçelerdir. Bu bütçeler yönetimi kısıtlayan bütçelerdir.
Bir başka kalem menkul kıymet. 2015’te 30 milyon olarak bütçelenmiş, 34 milyon gerçekleşmiş fiili olarak. Hisse senedi satışı yapılmış, o dönemdeki tahvil ihracının borcunu vadesi geldiğinde ödemek için. 2017’de 50 milyon bütçelenmiş, fiili durumu 0. Buna rağmen nereden geleceği belli olmayan bu menkul kıymet geliri 2018’de 55 milyon olarak bütçeleniyor. Böyle bir kaynak var mı, bilemiyorum.
Dış kaynak bir gelir midir, borç mudur, bağış mıdır, hibe midir nedir belli değil. Finansman konusunda çalışan insanlar bunu borçlar tarafında bilanço kalem olarak görür. Bunlar genel kurulda sunulan raporlarda alındı, değişiklik yapılmadı. Dış kaynak 2016’da 23 milyon bütçelenmiş, 0 gelir. 2017’de 58.1 milyon olarak bütçelenmiş, 0 gelir. 2018’de de 97,7 olarak bütçelenmiş, ne kadar gelir gelecek bilmiyoruz. Bunlara nende değiniyorum? Bunların toplamı olarak gider fazlası diye bir tanım var. 2015’te bu gider fazlası 55.7 milyon. 2016’da 99.1 milyon. 2017’de 249.3 milyon. Bu gider fazlası bu yapı içinde 2018’de gidilmiş olsaydı 300 milyon civarı bir gider fazlası oluşacaktı. Gider fazlası diye teknik bir terim yok. Gider fazlası denen konu, zarardır. Bu zararın taşıma maliyeti vardır ve taşınması için krediler kullanılmaktadır. Bu krediler de Türkiye’nin içinde bulunduğu koşullarda giderek artan ve kulübü büyük bir yükün altına sokan uygulamalardır. Bütçeyi de bu şekilde geçiyoruz. Konsolide mali durumu çıkartmakla görevli arkadaşlar çalışıyorlar.
Şu anda tüm resmi göremiyoruz. Başkanımızın Salı akşamı Camiaya Sesleniş programında verdiği rakamlar kulübün bize verdiği rakamlar. Yani denetim sonucu ortaya çıkan rakamlar değil. Denetim hala devam ediyor ve bize sunulan verilere göre 31 Mayıs 208 itibariyle 3.2 milyar borcun 1.4 milyara kadar olan kısmı sadece birikmiş zararların finansmanında kullanılmaktadır. Bunların aktif varlık olarak karşılığı yoktur, kulüp tarafından taşınmaktadır. Bizim görevlerimizden biri de bu; gelir ve gideri birleştirirken yapmaya çalıştığımız bu 1.4’ü arttırmamak, tam tersine geriye çekmek. Burada çok enteresan bir durum var. Toplam ciromuz 2018 senesi için 800 milyon TL, toplam borç cironun 4 katına, toplam zarar cironun 2 katına yaklaşmış vaziyettedir.
Fenerbahçe Spor Kulübü yönetimi olarak öncelikli konularımıza değinmek istiyorum. Mali durumu yeniden toparlamak ve Fenerbahçe’yi hak ettiği yere getirmek için neler düşünüyoruz? Bunu için ne yaptık ve ne yapacağız? Taraftar desteğiyle rekor seviyede satış yaptık. Tüm localarımızın satışı yapılacak fakat daha gerçekleşmedi. Bir kısmı gerçekleşti. Fakat bu gelirlerin ne yazık ki daha önceki senelerde ihtiyaç duyulan finansmana imkan tanımak için verilen temlikler nedeniyle bizim kasamıza girmedi. Buradan 1 lira bile gelir elde edemedik. Biz bunları kullanamıyoruz. Kendimiz yeni kaynaklar bulmalıyız ve başvurular yapıldı bununla ilgili. İlk olarak Başkanımız Ali Koç, kendi kişisel hibede bulundu, 50 milyon Dolar yani o günkü kurdan 237 milyon TL’dir. Yüzde 67’sine geliyor. Derneğin elinde bulunan hisseler karşılığında olacak, o yüzden hibe edildi. Bu dönemi geçebilmek için yeni kredilere girdik, onları görüşüyoruz. Bu krediler hem mevcut işletme sermayemizi karşılamak açısından ihtiyaç duyduğumuz hem de yeniden yapılandırmak açısından çünkü bazı kredilerimiz çok pahalı. Borçlarımız yeniden yapılandırıyoruz. Büyük bir mali disiplin getireceğiz. Zaten ona başladık da. Kulüp içinde biraz esnek bir durum var. Bizim her kuruşumuz değerlidir.
Diğer bir konu da tasarruf tedbirleri. Böyle zor şartlardaki bir kulübün el çok geniş olamaz. Neticede kamuya açık bir kurumla kamu yararına faaliyette bulunan bir kulübün kaynaklarını kullanıyoruz. Orada da bir takım tasarruf tedbirleri uygulayacağız. Gelir getirmeyen bir takım aktiflere yatırım yapmışız ve bunları da krediyle yapmışız. Gelir getirmiyor ama krediye faiz ödüyoruz. Bu durumları yeniden yapılandıracağız.
Yeni sponsorluklar bulmak ve yeni reklam gelirleri için birkaç arkadaşımız görev aldılar ve çalışıyorlar. Kısa bir süre sonra oradan da yeni kaynaklar gelmeye başlayacak. Yeni kaynaklar gelmeye başlayacak. Yeni üyelikleri teşvik edeceğiz. Orada önemli hedeflerimiz var. Yeni bağışlar ve yeni gelir yaratıcı çok önemli projeler düzenlemekteyiz.
Başkanımız Ali Koç’un Salı akşamı yapmış olduğu Camiaya Sesleniş programından bazı bilgileri tekrardan paylaşmak istiyorum. Toplam 3.2 milyarlık borcumuz içinde 1.770’lik kısmı bankalara ve finans gruplarına olan borçtur. Bunun yüzde 80’i yabancı para cinsinden. Bizim gelirlerimiz TL. İçinde bulunduğumuz koşullarda bazı oyuncuları yabancı para cinsinden alıyoruz, yükümlülüklerimiz o şekilde ama borçlarımızın büyük kısmı yabancı para ve bu bizi korkunç kur riskinin içine atıyor. Bugüne kadar doğan zararlar da bu kur farkından geldi. Bunu da yapılandıracağız ama kolay değil. Çünkü Türk Lirası faizler de krediler de yüksek. Finansman açısından büyük bir sorun.
Genel kurulda sunulan rakamlar borcun 400 milyon değil 621 milyon Euro olduğudur. 2017 yılının faaliyet raporunun 66. sayfasında ilk defa olarak konsolide tablolar var. Şirketin sunduğu rakamlar konsolide edilmiş. O tabloda kısa ve uzun vadeli borçlar var. Bu kısa ve uzun vadeli borçlar 2.56 milyar TL’dir (567 milyon Euro). Kur artışlarıyla 3.2’ye gelmesi ve faizle birlikte 621 milyon Euro’ya gelmesi normal. Bunlar bizim rakamlarımız değil. Bunlar faaliyet raporlarında sizlere sunulmuş rakamlar. Bunları biz çıkarmadık. Özellikle bilinmesini rica ediyorum. Denetimler devam ediyor.
Toplam 3.2 milyarlık borç içinde 1.8’lik kısmı bankalara ve finans kuruluşlarına ait. Başkan Salı akşamı buna değinmedi, daha doğrusu bu bilgiye yeni ulaştık. Bu borçların yüzde sekseni yabancı para birimi üzerinden, gelirlerimiz ise TL. Bu bizi korkunç bir kur riskinin içine atıyor. Bugüne kadarki zararların bir kısmı da kur farkından. Bunu da bir şekilde yapılandıracağız ama kolay değil.
